Jan Machutta

Uro­dził się 31 sierp­nia 1911 roku w Za­le­gosz­czy k/​Sta­ro­gardu Gdań­skiego. W la­tach 19251931 uczęsz­czał do Pań­stwo­wego Se­mi­na­rium Na­uczy­ciel­skiego w Tu­choli, gdzie uzy­skał dy­plom na­uczy­ciela szkół po­wszech­nych. Pracę roz­po­czął w Czer­sku po­wiat Choj­nice. Za­ło­żył tam i pro­wa­dził dru­żynę zu­chową. W la­tach 19321934 od­był czynną służbę woj­skową na dy­wi­zyj­nym Kur­sie Pod­cho­rą­żych Re­zerwy w Gru­dzią­dzu, a w 1936 r. zo­stał mia­no­wany podporucznikiem.Od 1934 do wy­bu­chu wojny pra­co­wał w szko­łach w Grun­to­wi­cach (po­wiat Wą­gro­wiec), w So­ko­ło­wie Bu­dzyń­skim (po­wiat Cho­dzież) i w Szkole Pod­sta­wo­wej nr 1 w Cho­dzieży. W po­ło­wie sierp­nia 1939 r. zo­stał zmo­bi­li­zo­wany do woj­ska. Uczest­ni­czył w Kam­pa­nii Wrze­śnio­wej, do­szedł do War­szawy, gdzie ar­mia ska­pi­tu­lo­wała i tra­fił do obozu je­niec­kiego OFLAG II C w Wol­den­burgu (Do­bie­gniew) i po­zo­stał tam aż do wy­zwo­le­nia. W 1945 roku wró­cił z obozu, osie­dlił się w Cho­dzieży, gdzie za­czął or­ga­ni­zo­wać szkol­nic­two i miesz­ka­nie dla swo­jej osie­ro­co­nej przez matkę córki, Anny. Zo­stał za­trzy­many przez UB i ska­zany na 12 lat wię­zie­nia za dzia­łal­ność prze­ciw wła­dzy lu­do­wej. Prze­sie­dział jed­nak tylko 3 mie­siące, w wię­zie­niu w Po­zna­niu, ob­jęła go amne­stia i w Wi­gi­lię Bo­żego Na­ro­dze­nia 1945 r. wró­cił do domu. Jako że jego sio­stra z mę­żem pod­jęli de­cy­zję, żeby za­miesz­kać w Kwi­dzy­nie, osie­dlił się tu rów­nież, ma­jąc na wzglę­dzie sa­motne wy­cho­wa­nie sied­mio­let­niej córki. Za­miesz­kali przy ul. Ko­sza­ro­wej 3. W 1949 r. prze­nie­śli się na ul. Gdań­ską 4. W Kwi­dzy­nie po raz pierw­szy był w stycz­niu 1946 roku u sio­stry, która przy­była tu wcze­śnie po wy­zwo­le­niu wraz z mę­żem. Na stałe za­miesz­kał tu z po­cząt­kiem wrze­śnia 1946 roku roz­po­czy­na­jąc pracę jako na­uczy­ciel w Szkole Pod­sta­wo­wej nr 2 (obec­nie im. mjr Hen­ryka Su­char­skiego). Pracy w za­wo­dzie na­uczy­ciel­skim, jak mówi, pod­jął się dla­tego iż był ab­sol­wen­tem Tu­chol­skiego Se­mi­na­rium Na­uczy­ciel­skiego w roku 1931, a w Kwi­dzy­nie bra­ko­wało ka­dry na​uczy​ciel​skiej​.Do roli na­uczy­ciela był do­brze przy­go­to­wany, gdyż pod­czas wojny jako pol­ski ofi­cer je­niec ukoń­czył tajny wyż­szy kurs na­uczy­ciel­ski Of­flagu II c w Wal­den­bergu. W 1933 roku zo­stał ab­sol­wen­tem dy­wi­zyj­nego kursu pod­cho­rą­żych 65 p.p. w Gru­dzią­dzu. Od roku 1947 obej­muje funk­cję po­wia­to­wego in­spek­tora wy­cho­wa­nia fi­zycz­nego przy In­spek­to­ra­cie Szkol­nym. W maju 1947 roku na po­le­ce­nie dzia­ła­cza Stron­nic­twa De­mo­kra­tycz­nego w Gdań­sku – Ste­fań­skiego or­ga­ni­zuje w Kwi­dzy­nie koło SD. Pierw­sze ze­bra­nie or­ga­ni­za­cyjne or­ga­ni­zuje w sali roz­praw Sądu Po­wia­to­wego z udzia­łem prze­szło 20 osób. Nie­za­leż­nie od pracy za­wo­do­wej i po­li­tycz­nej udziela się w har­cer­stwie jako in­struk­tor w stop­niu pod­harc­mi­strza. Dzia­łal­ność har­cer­ską kon­ty­nu­uje od paź­dzier­nika 1923 roku.
W Kwi­dzy­nie pierw­szą dru­żynę zor­ga­ni­zo­wał w roku 1946 Jan Ma­ty­siak, a po nim pro­wa­dził ją Hen­ryk No­gaj­ski. Jan Ma­chutta jako pierw­szy w po­ło­wie 1946 roku po­dej­muje się or­ga­ni­zo­wa­nia dru­żyn zu­cho­wych w szko­łach pod­sta­wo­wych. Jed­nym z jego dru­ży­no­wych zu­cho­wych był druh Piotr Ma­ty­siak, a in­struk­torką druhna Aniela Ja­strząb. Jan Ma­chutta uczest­ni­czy w wielu ak­cjach obo­zo­wych jako ko­men­dant.
W la­tach pięć­dzie­sią­tych jest naj­pierw in­struk­to­rem ję­zyka pol­skiego na po­wiat kwi­dzyń­ski, a póź­niej kie­row­ni­kiem Po­wia­to­wego Ośrodka Do­sko­na­le­nia Kadr Oświa­to­wych. Na tym sta­no­wi­sku w pracy me­to­dycz­nej pra­cuje do chwili przej­ścia na eme­ry­turę w roku 1972.
W dzia­łal­no­ści SD od po­czątku 1957 roku był rad­nym PRN, a na­stęp­nie do­cho­dzą­cym spo­łecz­nym człon­kiem Pre­zy­dium PRN. Uczest­ni­czy w wielu po­sie­dze­niach, pod­czas któ­rych oma­wiano pro­blemy nur­tu­jące spo­łe­czeń­stwo mia­sta i po­wiatu. On zaś zwraca uwagę na do­sko­na­le­nie kadr na­uczy­ciel­skich. W tym okre­sie bo­wiem wy­bu­do­wano w po­wie­cie wiele szkół pa­wi­lo­nów i dwie szkoły 1000-le­cia w Gar­dei i Kwi­dzy­nie.
Jan Ma­chutta już od 1931 roku udziela się spo­łecz­nie w Związku Na­uczy­ciel­stwa Pol­skiego naj­pierw w Czer­sku, po­wiat Choj­nice, póź­niej w Cho­dzieży, a po wy­zwo­le­niu w Kwi­dzy­nie, peł­niąc różne funk­cje w Pre­zy­dium Za­rządu Od­działu ZNP w Kwi­dzy­nie. Za tę dzia­łal­ność wy­róż­niony zo­stał Złotą Od­znaką ZNP i ty­tu­łem „Za­słu­żo­nego Na­uczy­ciela PRL” (1979).
Był zde­cy­do­wa­nie naj­bar­dziej za­słu­żo­nym in­struk­to­rem dla kwi­dzyń­skiego har­cer­stwa, wy­cho­wał wielu swo­ich na­stęp­ców, dla któ­rych był za­wsze wzo­rem.
Zmarł 2 stycz­nia 1990 roku. Spo­łe­czeń­stwo Kwi­dzyna uho­no­ro­wało go na­da­jąc jego na­zwi­sko jed­nej z ulic Kwi­dzyna.

Ma­te­riał opra­co­wany na pod­sta­wie re­la­cji ust­nej J. Ma­chutty z dnia 09.04.1984 r., pu­bli­ka­cji „Kwi­dzy­nia­nie pta­kom po­dobni” oraz Ze­szy­tów Kwi­dzyń­skich nr 14