Szefowie kwidzyńskiej bezpieki (SB)

Przed­sta­wiamy zdję­cia i ży­cio­rysy naj­waż­niej­szych przed­sta­wi­cieli ka­dry kie­row­ni­czej UB/SB po­wiatu kwi­dzyń­skiego w la­tach 19451990. Szcze­gó­łowe bio­gramy spo­rzą­dzono na pod­sta­wie akt per­so­nal­nych funk­cjo­na­riu­szy UB/SB ze zbio­rów ar­chi­wów IPN oraz prze­cho­wy­wa­nych w tych ar­chi­wach roz­ka­zów per­so­nal­nych i awan­so­wych.

Bez­pieka” peł­niła rolę po­li­cji po­li­tycz­nej, któ­rej za­da­niem było umoż­li­wie­nie prze­ję­cia i utrzy­ma­nia wła­dzy w Pol­sce przez ko­mu­ni­stów. Jej or­ga­ni­za­cję roz­po­częto la­tem 1944 r. głów­nie si­łami so­wiec­kich or­ga­nów bez­pie­czeń­stwa i ok. dwu­stu oby­wa­teli pol­skich prze­szko­lo­nych na spe­cjal­nych kur­sach NKWD w Kuj­by­sze­wie. Od 1944 r. funk­cjo­no­wała w ra­mach Re­sortu Bez­pie­czeń­stwa Pu­blicz­nego PKWN, prze­kształ­co­nego w 1945 r. w Mi­ni­ster­stwo Bez­pie­czeń­stwa Pu­blicz­nego (MBP).
Na po­czątku lat pięć­dzie­sią­tych MBP pod­le­gało sze­reg for­ma­cji: Urzędy Bez­pie­czeń­stwa Pu­blicz­nego, Mi­li­cja Oby­wa­tel­ska, Kor­pus Bez­pie­czeń­stwa We­wnętrz­nego Woj­ska Ochrony Po­gra­ni­cza, Ochot­ni­cza Re­zerwa Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej, Służba Wię­zienna, Straż Prze­my­słowa – łącz­nie 321 000 funk­cjo­na­riu­szy i żoł­nie­rzy. W 1953 roku UBP osią­gnęły apo­geum stanu licz­bo­wego – po­nad 33.000 funk­cjo­na­riu­szy. W kar­to­te­kach ko­mu­ni­stycz­nego apa­ratu bez­pie­czeń­stwa w Pol­sce znaj­do­wało się 5 200 000 na­zwisk (ok. 20 % miesz­kań­ców Pol­ski). Przez roz­bu­do­wany kom­pleks wię­zienno-obo­zowy MBP prze­szło po­nad 1 mi­lion miesz­kań­ców po­wo­jen­nej – i jak gło­siła ko­mu­ni­styczna pro­pa­ganda – „wol­nej” Pol­ski.
W wy­niku zmian za­cho­dzą­cych w Związku So­wiec­kim i po ujaw­nie­niu me­tod dzia­ła­nia „bez­pieki” (m.in. po ucieczce na Za­chód jej wy­so­kiego funk­cjo­na­riu­sza płk. Jó­zefa Świa­tło), w grud­niu 1954 r. roz­wią­zano MBP two­rząc na jego miej­sce Mi­ni­ster­stwo Spraw We­wnętrz­nych (MSW) i Ko­mi­tet do Spraw Bez­pie­czeń­stwa Pu­blicz­nego (Kds. BP). Na ba­zie kadr i struk­tur by­łego Urzędu Bez­pie­czeń­stwa (UB) po­wstała Służba Bez­pie­czeń­stwa funk­cjo­nu­jąca w Ko­men­dach Wo­je­wódz­kich Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej (KW MO). Na szcze­blu po­wia­to­wym utwo­rzono Re­fe­raty ds. Bez­pie­czeń­stwa Ko­mend Po­wia­to­wych MO (KP MO).

W ra­mach zmie­nia­ją­cych się struk­tur lo­kal­nych SB ist­niały m.in.:

  • wy­dział I (wy­wiad),
  • wy­dział II (kontr­wy­wiad),
  • wy­dział III (zwal­cza­nie opo­zy­cji, dzia­łal­no­ści na­cjo­na­li­stycz­nej, walka z Ko­ścio­łem, go­spo­darka, śro­do­wi­ska na­ukowe, szkol­nic­two, kul­tura, służba zdro­wia),
  • wy­dział IV (Ko­ściół i inne związki wy­zna­niowe),
  • wy­dział V (go­spo­darka)
  • wy­dział VI (sek­to­rem rolno-spo­żyw­czym).

W związku z no­wym po­dzia­ła­łem ad­mi­ni­stra­cyj­nym kraju w 1975 r. utwo­rzono 32 nowe ko­mendy wo­je­wódz­kie MO, li­kwi­du­jąc do­tych­cza­sowe ko­mendy po­wia­towe wraz z funk­cjo­nu­ją­cymi przy nich re­fe­ra­tami ds. SB. Ca­łość spraw zwią­za­nych z za­da­niami SB skon­cen­tro­wano od­tąd na szcze­blu wo­je­wództw i mi­ni­ster­stwa.
W ra­mach ko­lej­nej re­or­ga­ni­za­cji od 1 sierp­nia 1983 r. zmie­niono na­zew­nic­two jed­no­stek MSW – Ko­mendę Wo­je­wódzką MO za­stą­pił Wo­je­wódzki Urząd Spraw We­wnętrz­nych.
Służbę Bez­pie­czeń­stwa roz­wią­zano na mocy ustawy z 6 IV 1990 r. o Urzę­dzie Ochrony Pań­stwa.