ul. Braterstwa Narodów 59, dawny Sąd Ziemski

Po­ło­że­nie:
W cen­trum mia­sta, na ob­sza­rze daw­nego Przed­mie­ścia Mal­bor­skiego, przy daw­nej Ma­rien­bur­ger­strasse, gdzie od po­czątku XIX wieku lo­ko­wano bu­dowle re­pre­zen­ta­cyjne i re­zy­den­cje wyż­szych urzęd­ni­ków re­gen­cji, w pie­rzei pół­noc­nej, wol­no­sto­jący, na skrzy­żo­wa­niu z ul. Pod­górną (Obe­rberg­strasse), na prze­ciw Poczty. Od pół­nocy roz­le­głe bo­isko szkolne ze współ­cze­snym ogro­dze­niem i bramą wjaz­dową od ul. Pod­gór­nej, od za­chodu za­cho­wany frag­ment daw­nego ogro­dze­nia — trzy przę­sła ku­tego ogro­dze­nia na pod­mu­rówce ce­gla­nej. Na osi brama dwu­skrzy­dłowa kuta z ro­ze­tami. Droga we­wnętrzna as­fal­to­wana ak­cen­to­wana szpa­le­rem je­sio­no­wym.

Okre­śle­nie obiektu/​funkcja:

Szkoła

Przed 1945 ro­kiem:

Sąd Ziem­ski. (Obe­rlan­des­ge­richt)

Historia/​Datowanie:

Sąd Ziem­ski zo­stał utwo­rzony w 1772 roku. Pierw­sza jego sie­dziba znaj­do­wała się w po­łu­dnio­wym i za­chod­nim skrzy­dle zamku ka­pi­tuły. W roku 1798 pod­jęto de­cy­zję o wznie­sie­niu no­wej sie­dziby dla Sądu i w tym celu pod­jęto roz­biórkę do­tych­cza­so­wej, w celu uzy­ska­nia ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych. Skrzy­dła zamku zo­stały ro­ze­brane, co oka­zało się przed­się­wzię­ciem bar­dzo kosz­tow­nym. W tym sa­mym roku w sierp­niu roz­po­częto bu­dowę no­wej, ob­szer­nej sie­dziby Sądu na te­re­nie Przed­mie­ścia Mal­bor­skiego, przy ulicy Ma­rien­bur­ger­strasse 24. Uro­czy­ste otwar­cie „pa­łacu spra­wie­dli­wo­ści” na­stą­piło 18 stycz­nia 1801 roku. Nie zre­ali­zo­wano ze względu na brak pie­nię­dzy pier­wot­nego za­miaru wznie­sie­nia wieży i bo­gat­szej de­ko­ra­cji ele­wa­cji. Gmach Sądu zbu­do­wano w stylu kla­sy­cy­stycz­nym. W ciągu wieku XIX do­dano do bu­dynku ko­lejno dwa skrzy­dła, zli­kwi­do­wano za to im­po­nu­jące schody przed wej­ściami w fa­sa­dzie, z któ­rych jedno pro­wa­dziło do po­miesz­czeń urzę­do­wych, a dru­gie — miesz­kal­nych Pre­zy­denta Sądu Ziem­skiego. W za­sa­dzie za­cho­wała się za­równo bryła jak i ele­wa­cje gma­chu, nie ist­nieje na­to­miast in­skryp­cja umiesz­czona we fry­zie nad oknami II kon­dy­gna­cji na osi ele­wa­cji. Gło­siła ona „Je­dem Ge­rech­tig­keit”. Pro­jekt bu­dowli wy­ko­nał praw­do­po­dob­nie Da­vid Gilly.

Opis:
Bu­dy­nek mu­ro­wany z ce­gły, tyn­ko­wany, tynki gład­kie ele­wa­cje zdo­bione de­ta­lem sztu­ka­te­ryj­nym i ze sztucz­nego ka­mie­nia. W ca­ło­ści pod­piw­ni­czony, główny kor­pus trój­kon­dy­gna­cjowy na­kryty da­chem czte­ro­spa­do­wym z po­kry­ciem ce­ra­micz­nym (ho­len­derka), skrzy­dło wschod­nie dwu­kon­dy­gna­cjowe o zróż­ni­co­wa­nej bryle, na­kryte da­chami wie­lo­po­ła­cio­wymi kry­tymi ho­len­derką, skrzy­dło za­chod­nie dwu­kon­dy­gna­cjowe na­kryte spłasz­czo­nym da­chem wie­lo­po­ła­cio­wym. Więźba da­chowa w kon­struk­cji drew­nia­nej, kro­kwiowo-pła­twiowa z wi­szą­cymi stor­czy­kami. Bu­dy­nek wznie­siony na rzu­cie zbli­żo­nym do li­tery „U”, kor­pus główny na pla­nie wy­dłu­żo­nego pro­sto­kąta, od pół­nocy przy kra­wę­dziach wschod­niej i za­chod­niej do­sta­wione skrzy­dła boczne uj­mu­jące we­wnętrzny dzie­dzi­niec, skrzy­dło wschod­nie o rzu­cie uroz­ma­ico­nym anek­sami i we­randą od pół­noc­nego za­chodu.


Wy­boru do­ko­nał Bo­gu­mił Wi­śniew­ski Główny Spe­cja­li­sta ds. Ochrony Za­byt­ków w Urzę­dzie Miej­skim w Kwi­dzy­nie, na pod­sta­wie: Kwi­dzyn — Ka­ta­log Za­byt­ków Ar­chi­tek­tury, Ma­ria Gaw­ry­luk, Da­riusz Bar­ton, 1996, oraz z tzw. Bia­łych Kart Obiektu. Fo­to­gra­fie z Gmin­nej Ewi­den­cji Za­byt­ków.