ul. Grudziądzka 30, zespół dawnej Szkoły Podoficerskiej i koszar (Unteroffizier Schule)

Po­ło­że­nie:
W po­łu­dnio­wej czę­ści mia­sta, na te­re­nie daw­nego Przed­mie­ścia Gru­dziądz­kiego roz­wi­nię­tego znacz­nie od po­czątku XIX w., w jego po­łu­dnio­wym krańcu po za­chod­niej stro­nie ul. Gru­dziądz­kiej (Grau­denz­strasse), od za­chodu ze­spół gra­ni­czy z ul. Hal­lera (Ro­spit­zer­strasse), od po­łu­dnia z ul. 11 Li­sto­pada (Ke­iser­strasse), od pół­nocy z blo­kami za­bu­dowy miesz­ka­nio­wej ul. Gru­dziądz­kiej i Hal­lera. Ze­spół obej­muje roz­le­gły te­ren zbli­żony kształ­tem do tra­pezu ze ścię­tym pd. — wsch. na­roż­ni­kiem, gdzie zlo­ka­li­zo­wano par­king wy­dzie­la­jąc frag­ment skweru z na­sa­dze­niami zie­leni wy­so­kiej. Zło­żony jest z sied­miu bu­dyn­ków usy­tu­owa­nych przy wszyst­kich gra­ni­cach ze­społu, ka­le­ni­cowo do ogra­ni­cza­ją­cych ulic, po­wią­za­nych ce­gla­nym mu­rem ogro­dze­nio­wym z bra­mami.

Okre­śle­nie obiektu/​funkcja:
Sie­dziba Urzędu Gminy, Poczta, Kwi­dzyń­skie Cen­trum Kul­tury, Ho­spi­cjum, ga­bi­nety le­kar­skie i in.

Przed 1945 ro­kiem:
Szkoła pod­ofi­cer­ska (Unte­rof­fi­zier Schule), ko­szary na­zy­wane Re­ich­swer Ka­serne, póź­niej Schle­sier Ka­serne. Po 1945 roku ko­szary Woj­ska Pol­skiego prze­ka­zane w pocz. lat 90-tych na rzecz Skarbu Pań­stwa, w 1995 roku bu­dy­nek szta­bowy prze­ka­zany Urzę­dowi Gminy na jego sie­dzibę, po­zo­stałe bu­dynki w ze­spole prze­ka­zane mia­stu, pa­ra­fii rzym.-kat, oraz dzier­ża­wione oso­bom pry­wat­nym.

Historia/​Datowanie:
Ze­spół daw­nej szkoły pod­ofi­cer­skiej po­wstał w la­tach 18811909 po usta­no­wie­niu w Kwi­dzy­nie Kró­lew­skiej Szkoły Pod­ofi­cer­skiej. Jako pierw­szy wznie­siony główny bu­dy­nek szta­bowy, w okre­sie póź­niej­szym roz­bu­do­wy­wane do zbli­żo­nej do obec­nej po­staci. W sto­sunku do za­ło­że­nia ist­nie­ją­cego w roku 1910 bra­kuje obec­nie bu­dyn­ków la­tryn (pół­noc­nej i po­łu­dnio­wej, bu­dynku ku­chen­nego, oraz re­mizy stra­żac­kiej po­ło­żo­nej przy obec­nej bra­mie po­łu­dniowo — wschod­niej obok daw­nej stajni (obec­nie bu­dynku war­towni). Szkoła od­dany do użytku 1 paź­dzier­nika 1879 roku, do roku 1919, kiedy to zo­stała roz­wią­zana na mocy trak­tatu wer­sal­skiego, wy­kształ­ciła ok. 6500 pod­ofi­ce­rów. W roku 1935 w ko­sza­rach sta­cjo­nuje III Pułk Pie­choty, wtedy znane są one pod na­zwą Schle­sier Ka­serne. Po 1940 roku po­now­nie uru­cho­miona zo­staje szkoła pod­ofi­cer­ska. Po 1945 roku w ze­spole sta­cjo­nują woj­ska ra­dziec­kie. Od 1951 roku ko­szary przej­muje Woj­sko Pol­skie — 22 Bry­gada Pan­cerna (dwa pułki Ar­ty­le­rii Prze­ciw­pan­cer­nej). Po wy­pro­wa­dze­niu z ze­społu woj­ska w po­czątku lat 90-tych, ze­spół ko­szar zo­staje prze­zna­czony na róż­no­ra­kie funk­cje pu­bliczne. Ze­spół wznie­siony w jed­no­rod­nym stylu na­wią­zu­ją­cym licz­nymi ele­men­tami do neo­go­tyku, ale też po­sia­da­jący pewne ce­chy ba­ro­ko­wo­ści uwi­docz­nione w kształ­tach da­chów i pro­por­cjach bu­dyn­ków. Do­ty­czy to przede wszyst­kim bu­dyn­ków ko­szar i la­za­retu. W ze­spole zo­stały po­łą­czone przez nie­zna­nego ar­chi­tekta ce­chy za­kon­nej bu­dowli obron­nej (wieże, kre­ne­laże), oraz ar­chi­tek­tury fry­de­ry­cjań­skiej z XVIII wieku.

Wy­boru do­ko­nał Bo­gu­mił Wi­śniew­ski Główny Spe­cja­li­sta ds. Ochrony Za­byt­ków w Urzę­dzie Miej­skim w Kwi­dzy­nie, na pod­sta­wie: Kwi­dzyn — Ka­ta­log Za­byt­ków Ar­chi­tek­tury, Ma­ria Gaw­ry­luk, Da­riusz Bar­ton, 1996, oraz z tzw. Bia­łych Kart Obiektu. Fo­to­gra­fie z Gmin­nej Ewi­den­cji Za­byt­ków.