ul. Hallera 4, Szkoła Podstawowa nr 5

Po­ło­że­nie:
W po­łu­dniowo-za­chod­niej czę­ści mia­sta, na te­re­nie daw­nego Przed­mie­ścia Gru­dziądz­kiego roz­wi­nię­tego znacz­nie od po­czątku XIX w., w jego za­chod­nim krańcu po za­chod­niej stro­nie ul. Hal­lera (Ro­spit­zer­strasse). Od po­łu­dnia wy­stę­puje roz­le­gły te­ren daw­nego cmen­ta­rza ewan­ge­lic­kiego za­mie­nio­nego obec­nie na park Miej­ski, z za­cho­wa­nym sta­ro­drze­wiem. Te­ren szkoły ogro­dzony współ­cze­snym pło­tem z me­ta­lo­wych przę­seł z siatki na be­to­no­wej pod­mu­rówce.

Okre­śle­nie obiektu/​funkcja:
Szkoła pod­sta­wowa

Przed 1945 ro­kiem:
Szkoła dla Dziew­cząt (Schule für Mäd­chen), po 1909 roku Li­ceum (Ly­zeum).

Historia/​Datowanie:
Pierw­sza szkoła dla dziew­cząt mie­ściła się przy Her­ren­strasse, w pocz. XX wieku za­ku­piono dużą par­celę na Przed­mie­ściu Gru­dziądz­kim w po­bliżu cmen­ta­rza ewan­ge­lic­kiego, przy obec­nej ul. Hal­lera. Bu­dy­nek wznie­siono w la­tach 19051906 w opar­ciu o wzory ar­chi­tek­to­niczne szkół ber­liń­skich kosz­tem ok. 250.000 ma­rek. Szkołę po­świę­cono 30 paź­dzier­nika 1906 roku. Po re­for­mie oświaty w 1909 roku szkoła prze­kształ­cona w li­ceum, w któ­rym na­uka koń­czyła się ma­turą. Po 1945 roku w bu­dynku ulo­ko­wano szkołę pod­sta­wową. Wznie­siona w stylu neo­go­tyku.

Opis:
Bu­dy­nek mu­ro­wany z ce­gły ce­ra­micz­nej li­co­wej w wątku krzy­ży­ko­wym, czę­ściowo pod­piw­ni­czony. Trój­kon­dy­gna­cjowy z wy­soką su­te­ryną, na­kryty stro­mymi da­chami dwu­spa­do­wymi z po­kry­ciem ce­ra­micz­nym (kar­piówka gla­zu­ro­wana). Więźba da­chowa w kon­struk­cji drew­nia­nej, pła­twiowo-kro­kwiowa z za­strza­łami, nad skrzy­dłem pół­noc­nym — wie­sza­rowa. Bu­dowla wznie­siona na rzu­cie pod­kowy, zło­żona z bu­dynku głów­nego usy­tu­owa­nego pół­noc — po­łu­dnie, przy któ­rym skrzy­dła boczne usta­wione pro­sto­pa­dle, w ele­wa­cji za­chod­niej płytki ry­za­lit klatki scho­do­wej, od wschodu (we­wnętrzny dzie­dzi­niec) aneks wej­ściowy, par­te­rowy, na rzu­cie kwa­dratu. Od po­łu­dnia mię­dzy kor­pu­sem głów­nym a skrzy­dłem po­łu­dnio­wym współ­cze­sna, pro­sto­kątna, trój­kon­dy­gna­cjowa do­bu­dówka. Ele­wa­cje bu­dynku z bo­ga­tym de­ta­lem utrzy­ma­nym w stylu neo­go­tyku z uży­ciem kształ­tek ce­ra­micz­nych, tyn­ko­wa­nych blend, stro­mych szczy­tów z ma­swer­kową de­ko­ra­cją.

Wy­boru do­ko­nał Bo­gu­mił Wi­śniew­ski Główny Spe­cja­li­sta ds. Ochrony Za­byt­ków w Urzę­dzie Miej­skim w Kwi­dzy­nie, na pod­sta­wie: Kwi­dzyn — Ka­ta­log Za­byt­ków Ar­chi­tek­tury, Ma­ria Gaw­ry­luk, Da­riusz Bar­ton, 1996, oraz z tzw. Bia­łych Kart Obiektu.