ul. Piłsudskiego 21, Biblioteka Miejska

Po­ło­że­nie:
W cen­trum mia­sta, w pół­noc­nej czę­ści przed­mie­ścia gru­dziądz­kiego, po wschod­niej stro­nie ul. Pił­sud­skiego (dawna ul. 1 Maja, przed 1945 r. Grün­strasse). Wol­no­sto­jący bu­dy­nek o du­żej ku­ba­tu­rze, zlo­ka­li­zo­wany na ob­szer­nej działce mię­dzy uli­cami Pił­sud­skiego i 15 Sierp­nia (przed 1945 ro­kiem Mak­cen­strasse), od­su­nięty znacz­nie od ulicy, po­prze­dzony sta­ran­nie urzą­dzo­nym skwe­rem z ław­kami, na­sa­dze­niami kasz­ta­now­ców, traw­ni­kami. Po obu stro­nach skweru za­cho­wany ce­glany mur — po­zo­sta­łość daw­nego ogro­dze­nia po­se­sji. Od wschodu wznie­siony w póź­niej­szym okre­sie dom miesz­kalny po­łą­czony z gma­chem bi­blio­teki par­te­ro­wym łącz­ni­kiem. Obec­nie pół­nocy od­ci­nek ul. Pił­sud­skiego uzy­skał nowy wy­strój w po­staci na­wierzchni z po­lbruku, no­wych la­tarni ulicz­nych i na­sa­dzeń. Ten frag­ment ulicy ma cha­rak­ter dep­taka z za­ka­zem ru­chu ko­ło­wego.

Okre­śle­nie obiektu/​funkcja:

Bi­blio­teka Miej­ska.

Przed 1945 ro­kiem:
Urząd fi­nan­sowy, póź­niej sie­dziba po­li­cji.

Historia/​Datowanie:
Wznie­siony w 3 ćw. XIX wieku dla po­trzeb Urzędu Fi­nan­so­wego (Fi­nan­zamt), po roku 1926 staje się sie­dzibą po­li­cji. Eklek­tyczny z ele­men­tami sty­lów hi­sto­ry­zu­ją­cych.

Opis:
Bu­dy­nek mu­ro­wany z li­co­wej ce­gły ce­ra­micz­nej, de­tal ele­wa­cji ce­ra­miczny z uży­ciem ce­gły gla­zu­ro­wa­nej, pod­piw­ni­czony, dwu­kon­dy­gna­cjowy z użyt­ko­wym pod­da­szem, na­kryty dwu­spa­do­wym da­chem z po­kry­ciem ce­ra­micz­nym (kar­piówka), nad ry­za­li­tami osobne da­chy po­przeczne do ka­le­nicy, więźba da­chowa kon­struk­cji drew­nia­nej kro­kwiowo — jęt­kowa, stropy ce­ra­miczne od­cin­kowe i bel­kowo-de­skowe. Wznie­siony na rzu­cie wy­dłu­żo­nego pro­sto­kąta z dwu­stron­nymi, sze­ro­kimi ry­za­li­tami w skraj­nych osiach, do obu szczy­tów do­bu­do­wane niż­sze aneksy, wą­skie, na­kryte dwu­spa­do­wymi dasz­kami. Przed drzwiami wej­ścio­wymi sze­ro­kie ka­mienne schody z mu­ro­wa­nymi z ce­gły li­co­wej, ma­syw­nymi ba­lu­stra­dami. Na osi głów­nej ele­wa­cji tyl­nej par­te­rowy aneks łą­czący gmach z bu­dyn­kiem miesz­kal­nym.